Eerder deze maand wandelde ik in de Duitse stad Dortmund wat heen en weer door de Krügerpassage in het gelijknamige Krügerhaus. Op zoek naar een verhaal. Want die zijn in stedelijke passages doorgaans altijd wel te vinden. En ook nu was het raak. Want het Krügerhaus bleek in de jaren dertig het hoofdkantoor van een krant die kritisch schreef over de opkomende macht van de NSDAP en de spot dreef met Adolf Hitler en dat uiteindelijk met een opheffing door het nazi regime moest bekopen.

Bij een passage of een arcade (een duur en korter woord voor een geboogde galerij) denken we natuurlijk al snel aan de Romeinen. De afgelopen jaren liep ik in diverse steden -van Den Haag tot Milaan- regelmatig door modernere versies van arcades of passages. Niet direct om te winkelen. Maar de aantrekkingskracht zit hem eerder in de altijd wel aanwezige zweem van historie, protserige architectuur, allure. En de ervaring dat passages bijna altijd wel een verhaal opleveren.

Onlangs was het in het Duitse Dortmund de Krügerpassage die mijn aandacht trok. In het Krügerhaus. Met bouwjaar 1912 is het oudste passage van Dortmund. De Krügerpassage en het Krügerhaus zijn vernoemd naar Bücher Krüger. Een voormalige, in de negentiende eeuw opgerichte, Dortmundse boekhandel en uitgeverij.

Dortmunder General Anzeiger

Bücher Krüger was ook de uitgever van de Dortmunder General Anzeiger, honderd jaar geleden het grootste dagblad buiten Berlijn. De links liberale krant schreef in de jaren twintig en dertig kritisch over de opkomst van het nationaal-socialisme in Duitsland. Tot irritatie van Adolf Hitler en zijn NSDAP.

Nazi voorman Joseph Goebbels bestempelde de krant als ‘vod’ en ‘braakmiddel’. Een spotprent van Hitler was voor het NSDAP regime aanleiding om de krant te confisceren en op te heffen.

Monument van de maand

De Krügerpassage verbindt de Westenhellweg met de Kampstraße en is – passend bij een stadse passage-gebouwd in art nouveau-stijl. De passage bevindt zich dus in en onder het Krügerhaus dat in augustus 2018 werd uitgeroepen tot monument van de maand in Dortmund. In de passage is onder meer een tandartsenpraktijk en een filiaal van Douglas gevestigd.

Hugo Steinbach

Het Krügerhuis is ontworpen door architect Hugo Steinbach. Hij ontwierp diverse gebouwen in het stadscentrum van Dortmund zoals de Adlerapotheek op de Oude Markt, de Löwenhof aan de Königswall.Net als bijna alle gebouwen in het centrum van Dortmund raakte ook het Krügerhuis beschadigd tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Vooral de zijde aan de Kampstraße raakte zwaar beschadigd. In de jaren vijftig werd dit gedeelte herbouwd en met zeven meter ingekort om de Kampstraße te verbreden. De gevel aan de Westenhellweg liep minder schade op en bleef grotendeels intact. Vanaf de jaren ‘ 70 volgde de ene renovatie na de andere. Zo werden bijna alle originele ramen vervangen. Maar dat was mij vanaf de Westenhellenweg niet opgevallen. Achteraf gezien overigens niet eens zo’n veilige plek. Want in 1995 brak een stuk beeldhouwwerk van de gevel en viel zomaar op de Westenhellweg. Sindsdien wordt de gevel constant in de gaten gehouden. En onbedoeld ook door mij. Daar in Dortmund.

Lees hier mijn andere blog over Dortmund.

Duitsland, Dortmund, 11 april: Krügerpassage (foto: René Hoeflaak)