Afgelopen week verbleef ik twee dagen in het Maarten Maartenshuis in Doorn. De naamgever en voormalige bewoner was een beroemdheid in Engeland en Amerika en werd zelfs door de Amerikaanse President ontvangen. In eigen land was hij minder bekend. Ook het huis zelf kent een bijzondere geschiedenis.

Het Maarten Maartenshuis is onderdeel van Landgoed Zonheuvel, een training- en conferentieoord en is vernoemd naar Maarten Maartens, een schrijver van wie ik eerlijk gezegd nooit van had gehoord.

1902

Maar dat veranderde afgelopen week toen ik twee dagen lang een training volgde in de Grote Zaal van het Maarten Maartenshuis en postuum kennismaakte met de naamgever en zijn leven.

Bovendien was ik in de gelegenheid om de gangen, zalen, trappen, vertrekken, de muren en vooral de schaduwplekken rondom het in 1902 gebouwde landgoed goed in mij op te nemen en mij te verplaatsen in de eerste twee decennia van de vorige eeuw.

Want het landgoed is zowel binnen als buiten niet veranderd of aangepast. Zo is er bijvoorbeeld geen airco. Midden in een hittegolf met temperaturen van 35 graden of zelfs meer gaf dat de verplaatsing naar pakweg 1910 een nog interessantere dimensie.

Engeland en Amerika

Maar wie is Maarten Maartens? Schrijver Maarten Maartens werd geboren in Amsterdam in 1858 als Jozua Schwartz. Onder zijn schrijversnaam Maarten Maartens schreef hij vele boeken in de Engelse taal. Mede daarom was hij eigenlijk bekender in Engeland en Amerika dan in Nederland.

De Engelse taal had hij geleerd tijdens zijn verblijf – als jochie – in Engeland waar zijn vader als dominee van de Schotse Kerk zendingswerk deed.

Utrecht, Bonn en ‘the Black Box’

Na het overlijden van zijn vader keerde Jozua -12 jaar oud-terug naar Nederland om vervolgens in het Duitse Bonn het Gymnasium met succes te doorlopen. In Utrecht studeerde hij rechten.

In 1883 schreef hij zijn eerste gedichten. Op advies van een vriend begon hij ook romans te schrijven. En zo geschiedde. Onder zijn schrijversnaam Maarten Maartens.

Zijn eerste boek heette ‘The Black Box Murder’. Dat klinkt als een detective en dat was het ook. Maartens was een van de eerste Nederlandse detective schrijvers.

Anna van Vollenhoven

Tussen het schrijven van zijn eerste gedichten en eerste detective trouwde hij in 1883 met zijn volle en rijke nicht Anna van Vollenhoven. Door haar rijkdom hoefde Maartens niet meer te werken en kon hij zich volledig toeleggen op schrijven en het maken van reizen.

Vooral naar kuuroorden. Want de gezondheid van beide echtelieden was niet al te best. Maartens schreef zelfs een roman over zijn doktersbezoeken.

1915 en depressies

Een jaar na hun huwelijk kocht Maartens een stuk land in Doorn waarop hij achttien jaar later – in 1902-een landhuis liet bouwen waar hij tot aan zijn overlijden, op 3 augustus 1915, woonde. De laatste jaren van zijn leven leed de schrijver aan depressies.

Noodhospitaal

Zijn vrouw Anna overleed in 1924. Dochter Ada gaf het huis als eerbetoon de naam ‘Maarten Maartenshuis’ en organiseerde er later conferenties. Zij stierf in 1944 in het huis, dat toen dienst tijdelijk dienst deed als noodhospitaal. Net als in de Eerste Wereldoorlog. Toen voor vluchtelingen.

In 1974 werd het huis overgenomen door het SBI instituut dat onder meer trainingen geeft aan ondernemingsraden.

Ontvangst op Witte Huis

Maarten Maartens schreef tientallen romans, gedichten en toneelstukken en was in Engeland of Amerika aanzienlijk bekender dan in eigen land. Hij werd onder meer op het Witte Huis ontvangen door de Amerikaanse president Theodore Roosevelt.

Sinterklaasjournaal

De vitrines in de gangen en de muren in het Maarten Maartenshuis (in 2023 en 2024 het decor van het Sinterklaasjournaal) gaven mij een interessante kijk in het leven van een schrijver die mij niet bekend was. Tot deze week. Je bent nooit te oud om te leren.