Na mijn eerdere verhaal over een Ezelsbrug in Amsterdam, neem ik je nu mee naar een straat met een naam uit- wat mij betreft- dezelfde categorie. Tijdens een stadswandeling in Leiden stak ik namelijk zomaar en ineens de Wasstraat over. Ben je benieuwd naar het verhaal achter de Wasstraat en wie Was was? Lees dan verder.

De Wasstraat in Leiden ligt aan de rand van het centrum in de Burgemeesterswijk die – als je uitzoomt op Google Maps- deel blijkt uit te maken van de Burgemeesters- en Professorenwijk.

Ik heb niet verder uitgezoomd maar de Burgemeesters- en Professorenwijk zal op haar beurt vast en zeker ook weer deel uitmaken van een wijk met nog wat extra toegevoegde beroepsgroepen. Maar dat weet ik niet zeker.

Burgemeester van Leiden

De ligging in de Burgemeesterswijk verraadt al dat de Wasstraat is vernoemd naar een burgemeester, hetgeen overigens ook te lezen is op het straatnaambord. Het gaat hier om Francois Was, burgemeester van Leiden van 1894 tot en met 1903.

De domineeszoon Was werd geboren op 28 september 1846 en overleed op 4 april 1903, op slechts 56-jarige leeftijd. De ongehuwde Was woonde bij zijn ouders en was namens De Liberalen vanaf 1883 tot aan zijn burgemeestersbenoeming in 1894 lid van de Leidse gemeenteraad en advocaat.

Wijkverpleging

In die negen jaar als burgemeester liet Was wel zijn sporen na, zo is onder meer te lezen op de website Begraafplaats Groene Steeg. Was reorganiseerde de politie, annexeerde een aantal (delen) van omliggende dorpen en was initiatiefnemer van een fonds onder de naam ‘Stichting voor werkeloozen door rampen te Leiden’. Daarnaast introduceerde hij wijkverpleging in Leiden en was Was de eerste burgemeester die woningen onbewoonbaar liet verklaren, zoals in de Papegaaispoort.

Ook voerde hij een minimum- en maximumloonstelsel in voor Leidse gemeenteambtenaren. Was was Was niet als hij daarnaast ook nog nog tientallen maatschappelijk nevenfuncties variërend van bestuurslid van de Leidsche Maatschappij voor Weldadigheid, bestuurslid van de Kweekschool voor
Zeevaart, lid van het College van Regenten van de strafgevangenis voor militairen, correspondent van het Instituut
tot Onderwijs voor Blinden te Amsterdam, adviseur van de Nederlandse Bank en president-commissaris van de NV De Leidsche Broodfabriek vervulde. En dit is nog maar een greep.

Duitsland en Rijswijk

Was had een zwakke gezondheid en leed onder meer aan suikerziekte en verbleef daarom vaak en regelmatig in een kuuroord in Duitsland. Een jaar na zijn overlijden, zoals vermeld op 56 jarige leeftijd, begon de aanleg van de naar hem vernoemde Wasstraat. Zo’n zeventig jaar voor de opening – in 1965- van de eerste andere wasstraat in Nederland. In Rijswijk, zo’n 21 kilometer. Nederland telt inmiddels ruim 1.500 wasstraten. Maar de enige echte vind je in Leiden.