Het ‘Tongelrepad’ rondom Eindhoven bracht ons via drassige paden en stromende riviertjes in gehuchten en stadsdelen met verhalen over de Brabantse geschiedenis. ”Er werd wat afgesloopt”.

Startpunt van de route van het ‘Tongelrepad’ is de noordzijde van station Eindhoven. Via het terrein van TU kom je al snel in een park bij de Karpendonkse Plas en vervolgens in een drassig bos met mangrove achtige allure. Zeker in deze lange regentijd. Welkom in de swamp van Eindhoven. Lees verder na de foto’s.

Opwetten, Van Gogh en Eeneind

Na een goed uur bereiken we Opwetten. Vooral bekend om haar watermolen aan de rivier de Dommel. De multifunctionele molen is gebouwd in 1764 en ooit geschilderd door Vincent van Gogh, naar wie ook een nabijgelegen fietspad is vernoemd. Het molenterrein bestaat uit diverse gebouwen met onder meer een restaurant. Een welkome tussenstop. Niet veel later wandelen we in de straten van Eeneind. Een prachtige naam voor wandelroutes maar ook een naam die nieuwsgierigheid opwekt. En terecht, zo zal snel blijken

Eeneind is een buurtschap van nauwelijks zevenhonderd inwoners en net als Opwetten onderdeel van de gemeente Nuenen. Als we midden in Eeneind het spoor oversteken slaan we meteen rechtsaf een klinkerpad in met de naam Stationsweg, vernoemd naar een in 1938 gesloten en in 1972 gesloopt station.

Eeneind is trots op haar geschiedenis. In bijna iedere straat staat wel een bord met een foto en interessante tekst over het verleden. Soms met een verwijzing naar deze app.

Terug naar 1925

De teksten en vooral de foto’s op de borden doen ons verlangen de tijd terug te draaien en deze wandeling op de eerste vrijdag van 1925 over te doen. En wellicht alhier op het voormalige station Nuenen-Tongelre na een praatje met de stationswachter de trein naar Venlo te nemen. Oude tijden herleven in Eeneind! We zijn honderd jaar te laat.

Eeuwig zonde dat het station is gesloopt. Want op de foto’s op het bord zien we een klassiek stationsgebouw uit 1864. Een station zoals een station bedoeld is. Een decor voor films en commercials. Lees verder na de foto’s.

Koffie, vee en fietsen

Een van gebouwen die de sloophamer gespaard is gebleven is het om de hoek gelegen voormalige stationskoffiehuis. Gebouwd in 1867 en nu gesplitst in twee woonhuizen.

Ook hier krijgen we – aangewakkerd door de tekst op de gevel- het verlangen om terug te tijdreizen naar 1925. En hier een tussenstop in te lassen. Het gebouw heeft ook dienst gedaan als rijwielstalling en veestalling. En als hoofdkwartier van de harmonie ‘oefening en volharding’ .

Oefening en volharding

De woorden ‘oefening en volharding’ gelden ook voor broer Erik en ik. Want we moeten richting Tongelre! Maar niet nadat we ook nog even stilstaan bij de Sint-Antoniuskapel naast het voormalige stationskoffiehuis. Deze kapel verving in 1987 een 15e eeuwse kapel in Opwetten, een eindje verderop. Eeneind heeft veel weg van een openluchtmuseum. En dan moet Tongelre nog komen.

Op de Collseweg overbruggen we de rivier de Kleine Dommel, slaan we af naar de Molendijk, die overgaat in de Loostraat en betreden we via de Wolvendijk de dorpskern van Tongelre. De naamgever van de route.

Tongelre

Ook Tongelre heeft veel weg van een openluchtmuseum. Overal in het oude dorpshart staan borden met teksten en foto’s die verwijzen naar haar geschiedenis. Borden die in formaat die van Eeneind doen verbleken. Je hebt altijd baas boven baas.

Stadsdeel en gesloopt kasteel

Tongelre is eigenlijk meer dan een gehucht en mag zich met 23 duizend inwoners stadsdeel noemen. Van Eindhoven.

De meeste bezienswaardigheden zien we bij ‘t Hofke, een soort van ringstraat rondom de imposante Sint-Martinuskerk uit 1891, het Oude Raadhuis uit 1911 en Boerderij ‘t Hofke 13, gebouwd in 1583 en een van de oudste woonhuizen van Eindhoven.

Om het kasteel van Tongelre te zien zijn we 134 jaar te laat. Die werd in 1891 gesloopt, zo lezen we op een van vele borden. Eeuwig zonde. ‘Er werd wat afgesloopt hier’ constateer ik hardop. Dat herhaal ik even verderop bij de voormalige boerderij van Frits Philips, als ik – op uiteraard weer een bord- lees over de sloop van een ander nabijgelegen kasteel in 1851, ‘het Hoffken van Tongelre’ .

Anton Philips

Van de boerderij van Frits Philips brengt het Tongelrepad ons via de Berenkuil op de Parklaan. Een laan met een oneindige reeks aan villa’s waar geen einde lijkt aan te komen maar die uiteindelijk toch eindigt. En wel bij villa de Laak, de voormalige villa van Philips oprichter Anton Philips (1874-1951), de vader van Frits.

De villa werd gebouwd in 1907 en in 1936 gekocht door de toen nog maar 29-jarige Anton Philips. In eerste instantie als gezinswoning maar ook voor ontvangst van zakenrelaties. Zoon Frits woonde er in de Tweede Wereldoorlog.

Anton nam ook het initiatief voor het nabijgelegen Villapark, een woonwijk voor leidinggevenden van Philips. De villa is nog altijd eigendom van het bedrijf Philips, zo lezen we. Op een bord. Uiteraard.

De Effenaar

Na de Villa de Laak is brug over de Dommel niet ver meer. Net als de Dommelstraat. Bij huisnummer 2 eindigt onze wandeling. In het eetcafé van poppodium de Effenaar. Nog zo’n historische Brabantse plek.